YKS Sürecinde Sınav Kaygısının Başarıya Etkisi

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS), öğrencilerin akademik hayatlarında önemli bir dönüm noktasıdır. Bu sınav yalnızca bilgi düzeyini ölçmekle kalmaz; aynı zamanda öğrencilerin stresle başa çıkma becerilerini de ortaya koyar. Bu noktada sınav kaygısı, başarı üzerinde belirleyici bir faktör hâline gelir. Sınav kaygısı, öğrencinin sınav öncesinde veya sınav sırasında yoğun endişe, korku ve stres hissetmesi durumudur. Bu kaygının düzeyi, öğrencinin performansını olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilir.

Belirli bir düzeyde kaygı, aslında başarı için gereklidir. Çünkü kaygı, öğrenciyi harekete geçirir, çalışmaya motive eder ve sorumluluk bilincini artırır. Hiç kaygı duymayan bir öğrenci, sınava yeterince önem vermeyebilir ve disiplinli bir çalışma süreci yürütemeyebilir. Bu nedenle düşük ve kontrol edilebilir düzeydeki kaygı, başarıyı destekleyen bir unsur olarak görülebilir.

Ancak kaygı aşırı seviyeye ulaştığında durum değişir. Yoğun sınav kaygısı; dikkat dağınıklığı, unutkanlık, nefes darlığı, kalp çarpıntısı ve panik gibi fiziksel ve zihinsel belirtilerle kendini gösterir. Bu durum, öğrencinin bildiği bilgileri sınav anında kullanamamasına neden olabilir. Özellikle süre baskısının olduğu bir sınavda panik yapmak, zaman yönetimini zorlaştırır ve hatalı cevapların artmasına yol açar. Böylece gerçek bilgi düzeyi ile sınav sonucu arasında fark oluşabilir.

Sınav kaygısının temel nedenleri arasında aile ve çevre baskısı, yüksek beklentiler, başarısızlık korkusu ve özgüven eksikliği yer alır. “Bu sınav hayatımı belirleyecek.” düşüncesi, kaygıyı daha da artırır. Oysa YKS önemli bir aşama olsa da bireyin hayatındaki tek belirleyici unsur değildir. Bu bilincin geliştirilmesi, kaygının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Kaygıyı kontrol altına almak için düzenli ve planlı çalışmak, deneme sınavlarıyla sınav ortamına alışmak, nefes egzersizleri yapmak ve olumlu düşünme alışkanlığı geliştirmek etkili yöntemlerdir. Ayrıca öğrencinin kendini yalnızca sınav sonucuyla değerlendirmemesi, öz değerini puanla eş tutmaması gerekir. Çünkü gerçek başarı, yalnızca bir sınavdan alınan sonuçla ölçülemez.

Sonuç olarak sınav kaygısı, doğru yönetildiğinde öğrenciyi motive eden bir güç; kontrol edilemediğinde ise başarıyı düşüren bir engel hâline gelir. YKS sürecinde önemli olan kaygıyı tamamen yok etmek değil, onu yönetilebilir bir seviyede tutabilmektir. Böylece öğrenci hem bilgisini daha etkili kullanabilir hem de potansiyelini en iyi şekilde ortaya koyabilir.