Bir çalışma programı hazırlamak çoğu öğrenci için oldukça kolaydır. Masanın başına geçilir, bir kâğıt alınır ve haftanın günleri yazılır. Pazartesi Matematik, Salı Türkçe, Çarşamba Fizik… Saatler belirlenir, çözülecek soru sayıları yazılır, konu listeleri hazırlanır.

Program bittiğinde her şey oldukça düzenli görünür.

Ancak pazartesi günü geldiğinde işler değişir.

“Bugün biraz geç başladım.”

“Dün yapamadığım konuyu bugün telafi ederim.”

“Bu kadar konuyu bugün yetiştiremem.”

“Biraz dinleneyim, sonra başlarım.”

Ve birkaç gün sonra hazırlanan program masanın üzerinde durmaya devam ederken öğrenci kendisini yeniden plansız çalışırken bulabilir.

Bu noktada akla gelen ilk düşünce genellikle şudur:

“Ben program yapmayı bilmiyorum.”

Oysa çoğu zaman sorun program hazırlamak değildir. Asıl sorun, hazırlanan programın öğrencinin gerçek yaşamına, çalışma alışkanlıklarına, dikkat süresine ve mevcut akademik düzeyine uygun olmamasıdır.

Yani bazen problem öğrencide değil, programın uygulanabilir olmamasındadır.

İyi Bir Çalışma Programı Neden Uygulanamaz?

Çalışma programı yalnızca “hangi gün hangi derse çalışılacağını” gösteren bir liste değildir.

İyi bir program öğrencinin:

• Günlük yaşamını,
• Okul ve kurs saatlerini,
• Uyku düzenini,
• Dikkat süresini,
• Derslerdeki mevcut seviyesini,
• Eksiklerini,
• Deneme sonuçlarını,
• Soru çözme hızını,
• Dinlenme ihtiyacını,
• Ve psikolojik olarak sürdürebileceği çalışma temposunu

dikkate almalıdır.

Bunlar dikkate alınmadan hazırlanan program ne kadar güzel görünürse görünsün, birkaç gün sonra uygulanamaz hâle gelebilir.

Bu nedenle “Programımı uygulayamıyorum.” diyen bir öğrencinin önce kendisine şu soruyu sorması gerekir:

“Ben mi programa uymuyorum, yoksa program mı bana uymuyor?”

---

1. Programınız Gerçekçi Olmayabilir

En sık karşılaşılan sorunlardan biri programın öğrencinin gerçek kapasitesinin çok üzerinde hazırlanmasıdır.

Örneğin bir öğrenci normalde günde 4-5 saat verimli çalışabiliyorken kendisine 9 saatlik bir çalışma programı hazırlayabilir.

Program kâğıt üzerinde oldukça etkileyicidir:

08.00 – 09.00 Matematik
09.15 – 10.15 Türkçe
10.30 – 11.30 Fizik
13.00 – 14.00 Matematik
14.15 – 15.15 Kimya
15.30 – 16.30 Biyoloji
17.00 – 18.00 Paragraf
19.00 – 20.00 Problem
20.15 – 21.15 Tekrar

İlk bakışta disiplinli bir öğrenci programı gibi görünebilir.

Fakat öğrencinin günlük yaşamı bu tempoya uygun değilse program daha ilk günlerde aksayacaktır.

Bir programın çok yoğun olması, onun çok verimli olduğu anlamına gelmez.

Önemli olan bir programın kaç saat sürdüğü değil, ne kadar süre sürdürülebildiğidir.

Bir öğrenci her gün 5 saatlik gerçekçi bir programı üç ay boyunca uygulayabiliyorsa, 9 saatlik bir programı üç gün uygulayıp bırakmasından çok daha büyük bir ilerleme sağlayabilir.

---

2. Programda Fazla Fazla Görev Olabilir

Bazı öğrenciler çalışma programlarını yapılacaklar listesine dönüştürür.

Bir günde:

• 3 konu öğrenilecek,
• 200 soru çözülecek,
• 2 test bitirilecek,
• 1 saat paragraf çözülecek,
• Eski konular tekrar edilecek,
• Yanlışlar analiz edilecek,
• Deneme çözülecek,
• Deneme analizi yapılacak…

Liste uzadıkça öğrencinin zihnindeki yük de artar.

Sabah programa baktığında daha çalışmaya başlamadan yorulabilir.

Bunun yerine programda önceliklendirme yapılmalıdır.

Her gün her şeyi yapmak zorunda değilsiniz.

Örneğin:

Bugünün ana hedefi: Matematikte belirli bir konuyu öğrenmek.

İkinci hedef: Türkçe paragraf pratiği yapmak.

Üçüncü hedef: Önceki günün yanlışlarını incelemek.

Bu kadar.

Programın sade olması, uygulanmasını kolaylaştırır.

---

3. Programınız “Zaman” Odaklı Olabilir, “Görev” Odaklı Değil

“10.00-11.00 Matematik” yazmak kolaydır.

Fakat bu bir hedef değildir.

Çünkü bir saat boyunca ne yapılacağı belli değildir.

Bunun yerine:

10.00-11.00 Matematik: Fonksiyonlar konu anlatımı + 20 temel soru

gibi bir hedef belirlemek daha işlevseldir.

Aynı şekilde:

“14.00-15.00 Türkçe”

yerine:

“14.00-15.00 Paragraf: 30 soru + yanlış analizi”

denilebilir.

Böylece öğrenci masaya oturduğunda ne yapacağını düşünmek için ekstra zaman harcamaz.

Çünkü karar önceden verilmiştir.

---

4. Programınız Fazla Katı Olabilir

Her günün her dakikasını doldurmak bazen programı daha profesyonel gösterir.

Fakat gerçek hayat bu kadar düzenli ilerlemez.

Bir gün okul uzayabilir.

Bir öğretmen ek ödev verebilir.

Bir deneme beklenenden uzun sürebilir.

Evde bir iş çıkabilir.

Öğrenci o gün kendisini daha yorgun hissedebilir.

Eğer programda hiçbir esneklik yoksa küçük bir aksaklık bütün günün bozulmasına neden olabilir.

Bu nedenle programlarda boşluklar ve telafi alanları bulunmalıdır.

Örneğin haftada bir gün, eksik kalan çalışmaların tamamlanabileceği bir zaman dilimi oluşturulabilir.

Bu yaklaşım öğrencinin “Bir görev aksadı, bütün programım bozuldu.” düşüncesine kapılmasını engeller.

---

5. Programınız Seviyenize Uygun Olmayabilir

Bir öğrencinin arkadaşının programını birebir uygulamaya çalışması sık yapılan hatalardan biridir.

Ancak herkesin başlangıç noktası farklıdır.

Bir öğrenci TYT Matematikte temel konuları yeni öğrenirken başka bir öğrenci deneme analizlerine geçmiş olabilir.

Bir öğrencinin günlük 100 soru çözmesi normal olabilirken başka bir öğrencinin şu anda 50 kaliteli soru çözmesi daha doğru olabilir.

Bu nedenle program hazırlanırken başkalarının temposuna değil, kendi verilerinize bakmanız gerekir.

Kendinize şu soruları sorun:

• Hangi derslerde iyiyim?
• Hangi derslerde temel eksiklerim var?
• En çok hangi konularda hata yapıyorum?
• Günlük kaç saat gerçekten verimli çalışabiliyorum?
• Ortalama kaç soru çözebiliyorum?
• Denemelerde zamanımı en çok hangi bölüm tüketiyor?

Program bu soruların cevaplarına göre şekillenmelidir.

---

6. Programda “Telafi” Mantığı Yanlış Kurulmuş Olabilir

Diyelim ki pazartesi günü 4 saatlik çalışmanızın 2 saatini yapamadınız.

Salı günü öğrencinin yaptığı hata şudur:

“Dünkü 2 saati de bugün tamamlayacağım.”

Sonra salı gününün programı da eklenir.

Çarşamba günü biriken görevler daha da artar.

Birkaç gün sonra öğrenci programın çok gerisinde kalır.

Bunun yerine kaçırılan her çalışmayı ertesi güne taşımak yerine önceliklendirme yapılmalıdır.

Kendinize sorun:

“Dün yapamadığım işlerden hangisi gerçekten önemli?”

Her eksik çalışma telafi edilmek zorunda değildir.

Bazı görevler ertelenebilir, bazıları bir sonraki plana aktarılabilir, bazıları ise tamamen çıkarılabilir.

Çünkü programın amacı geçmişteki açığı sürekli taşımak değil, bugünü verimli geçirmek ve ilerlemeyi sürdürmektir.

---

7. Programınızda Tekrar ve Yanlış Analizi İçin Yer Olmayabilir

Bazı öğrenciler yeni konu ve soru çözümüne o kadar fazla zaman ayırır ki eski konulara dönmeyi unuturlar.

Örneğin pazartesi Matematik çalışılır.

Salı yeni bir Matematik konusu öğrenilir.

Çarşamba başka bir konuya geçilir.

Fakat pazartesi öğrenilen bilgiler tekrar edilmez.

Bir süre sonra öğrenci:

“Ben bunu çalışmıştım ama neden hatırlamıyorum?”

diye düşünür.

Çünkü öğrenmek yalnızca ilk çalışmadan ibaret değildir.

Programın içerisinde:

• Kısa tekrarlar,
• Yanlış soruların incelenmesi,
• Eski konulardan soru çözümü,
• Deneme analizleri

için mutlaka alan bulunmalıdır.

Özellikle YKS hazırlığında yalnızca yeni konu bitirmek değil, öğrenilen bilgiyi korumak da önemlidir.

---

8. Başlamak İçin Fazla Büyük Hedefler Koyuyor Olabilirsiniz

“Bugün 300 soru çözeceğim.”

“Bugün 5 saat Matematik çalışacağım.”

“Bugün bütün eksiklerimi kapatacağım.”

Bu tür hedefler motivasyonunuzu artırmak yerine bazen başlamanızı zorlaştırabilir.

Çünkü zihin büyük ve zor bir görevle karşılaştığında erteleme eğilimi gösterebilir.

Bunun yerine başlangıç hedefini küçültebilirsiniz.

“Sadece 20 dakika başlayacağım.”

“Önce 10 paragraf sorusu çözeceğim.”

“Önce yanlış yaptığım 5 soruya bakacağım.”

Başlamak çoğu zaman devam etmekten daha zordur.

Bu nedenle programınızın ilk görevi mümkün olduğunca net ve ulaşılabilir olmalıdır.

---

9. Program Yapmak ile Çalışmak Birbirine Karıştırılabilir

Bazı öğrenciler sürekli program değiştirir.

Pazartesi yeni program hazırlanır.

Çarşamba program değiştirilir.

Cuma yeni bir uygulama indirilir.

Sonraki hafta farklı bir çalışma sistemi denenir.

Bir süre sonra öğrencinin zamanı ders çalışmaktan çok çalışma sistemini değiştirmeye gider.

Oysa mükemmel program diye bir şey yoktur.

İyi program, uygulandıkça geliştirilen programdır.

Bu nedenle bir program hazırladıktan sonra hemen değiştirmek yerine belirli bir süre uygulayıp sonuçlarına bakmak daha doğrudur.

---

10. Telefon ve Çevresel Faktörler Göz Ardı Ediliyor Olabilir

Bazen sorun program değildir.

Öğrenci gerçekten çalışmaya hazırdır ancak çalışma ortamı dikkatini sürekli bölmektedir.

Telefon masanın üzerindedir.

Bildirimler gelir.

Sosyal medya kontrol edilir.

Mesajlara cevap verilir.

Bir video açılır.

“Bir dakika bakacağım.” denilen telefon kullanımı 20-30 dakikaya dönüşebilir.

Bu nedenle çalışma programının yanında çalışma ortamı da planlanmalıdır.

Ders sırasında telefonun ulaşılması zor bir yerde olması, bildirimlerin kapatılması ve çalışma masasının mümkün olduğunca yalnızca ders için kullanılması işe yarayabilir.

Buradaki amaç teknolojiyle tamamen savaşmak değil, dikkatinizi neyin yönettiğini fark etmektir.

---

Peki Uygulanabilir Bir Çalışma Programı Nasıl Hazırlanır?

İlk olarak bütün haftayı doldurmak yerine kendinizi analiz edin.

1. Mevcut durumunuzu belirleyin.

Hangi derslerde ileridesiniz?

Hangi derslerde eksiksiniz?

Hangi konular öncelikli?

Deneme sonuçlarınız ne söylüyor?

2. Günlük gerçek çalışma sürenizi bulun.

“Kaç saat çalışmalıyım?” sorusundan önce:

“Şu anda gerçekten kaç saat verimli çalışabiliyorum?”

sorusunu sorun.

Sonrasında bu süreyi kademeli olarak artırabilirsiniz.

3. Her güne birkaç ana hedef koyun.

Programınızı onlarca görevle doldurmayın.

Öncelikli işleri belirleyin.

4. Çalışmaları somutlaştırın.

“Matematik çalış.”

yerine:

“Polinomlar konu tekrarı + 25 soru + yanlış analizi.”

gibi hedefler belirleyin.

5. Tekrar için zaman ayırın.

Yeni konu kadar eski bilgilerin korunması da önemlidir.

6. Deneme analizini programın bir parçası yapın.

Deneme çözmek tek başına yeterli değildir.

Yanlışların nedenlerini görmek gerekir.

7. Telafi alanı bırakın.

Programınızda her şeyin kusursuz ilerleyeceğini varsaymayın.

8. Programı haftalık olarak değerlendirin.

Haftanın sonunda kendinize şu soruları sorun:

Neleri yaptım?

Neleri yapamadım?

Neden yapamadım?

Program mı gerçekçi değildi?

Ben mi zamanı doğru kullanamadım?

Gelecek hafta neyi değiştirmeliyim?

Bu değerlendirme programınızı giderek daha gerçekçi hâle getirir.

---

“Yapamadım” Demek Başarısız Olduğunuz Anlamına Gelmez

Çalışma programınızın birkaç gün aksaması, sınava hazırlanamayacağınız anlamına gelmez.

Asıl önemli olan aksamanın nedenini bulmaktır.

Eğer her gün aynı saatte çalışmayı planlıyor ama sürekli gecikiyorsanız, belki başlangıç saatiniz gerçekçi değildir.

Eğer her gün 150 soru hedefliyor ama sürekli 70-80 soruda kalıyorsanız, belki hedefinizi yeniden düzenlemeniz gerekir.

Eğer Matematik çalışırken sürekli başka şeylere geçiyorsanız, belki çalışma bloklarınız çok uzundur.

Yani programı uygulayamamak bazen disiplinsizlik değil, yanlış sistemin işareti olabilir.

---

Kendinize Uygun Programı Bulmak Bir Süreçtir

Sınava hazırlık uzun bir süreçtir.

Bu süreçte herkes aynı şekilde çalışamaz.

Bir öğrencinin sabah saatlerinde verimli olması, başka bir öğrencinin öğleden sonra daha iyi çalışması mümkündür.

Bir öğrenci uzun çalışma bloklarını tercih edebilirken başka bir öğrenci daha kısa çalışma aralıklarıyla daha iyi ilerleyebilir.

Bu nedenle amaç başkasının programını kusursuz şekilde uygulamak değildir.

Amaç:

Size uygun çalışma sistemini keşfetmektir.

Programınızı her hafta biraz daha gerçekçi hâle getirebilirsiniz.

Bir hafta fazla yoğun olduğunu fark edersiniz, azaltırsınız.

Bir derse çok az zaman ayırdığınızı görürsünüz, artırırsınız.

Deneme sonuçları değiştikçe önceliklerinizi değiştirirsiniz.

Böylece program sabit bir çizelge olmaktan çıkar ve sizin gelişiminizi takip eden bir sisteme dönüşür.

---

Sonuç: İyi Program, En Yoğun Program Değildir

Bir çalışma programının başarısı, üzerinde kaç ders veya kaç saat yazdığıyla ölçülmez.

Asıl soru şudur:

“Bu programı gerçekten sürdürebiliyor muyum?”

Her gün 10 saatlik bir program hazırlayıp birkaç gün sonra bırakmak yerine, günlük yaşamınıza uygun daha sade bir program hazırlayıp bunu uzun süre devam ettirmek çok daha değerlidir.

Unutmayın:

Program sizi yönetmemeli; program size yol göstermelidir.

Bir gün planladığınız kadar çalışamadığınızda bütün sistemi çöpe atmayın.

Nerede zorlandığınızı bulun.

Hedeflerinizi yeniden düzenleyin.

Çalışma sürelerinizi gerçekçi hâle getirin.

Eksiklerinizi önceliklendirin.

Ve en önemlisi, kendinizi sürekli “programa yetişemeyen öğrenci” olarak görmek yerine kendi çalışma sistemini geliştiren bir öğrenci olarak değerlendirin.

Çünkü YKS hazırlığında başarı yalnızca çok çalışmakla değil, doğru çalışmayı sürdürebilmekle de ilgilidir.

Bazen ihtiyacınız olan şey daha uzun bir çalışma programı değil, size gerçekten uyan bir çalışma programıdır.