Kendini Tanımak Neden Bu Kadar Önemli? Doğru Sorularla Kendine Yaklaşmanın Gücü

“Ben kimim?”

Belki de hayatımız boyunca peşinden koştuğumuz en önemli sorulardan biri budur.

Çocukken bize neyi seveceğimiz, nasıl davranacağımız, hangi başarıların önemli olduğu öğretilir. Lise yıllarında hangi bölümü seçeceğimiz sorulur. Üniversitede hangi mesleği yapacağımız… Sonra nasıl bir kariyer istediğimiz, nasıl bir eş olacağımız, nasıl bir hayat kuracağımız…

Fakat bütün bu soruların öncesinde cevaplanması gereken çok daha temel bir soru vardır:

Ben gerçekten kimim?

Kendini tanımadan verilen kararlar çoğu zaman başkalarının beklentilerine göre şekillenir. Oysa kendini tanıyan biri, kendi pusulasını oluşturur. Hayatın getirdiği belirsizliklerde bile hangi yöne ilerlemesi gerektiğini daha rahat görebilir.

Gençler Neden Önce Kendini Tanımaya Öncelik Vermeli?

Gençlik dönemi sadece sınavların, üniversite tercihlerinin veya meslek seçimlerinin yapıldığı bir dönem değildir.

Aslında bu dönem, kişinin kimliğinin şekillenmeye başladığı en kritik yıllardır.

Birçok genç şu sorularla karşı karşıya kalır:

• Hangi mesleği seçmeliyim?
• Hangi üniversite bana uygun?
• İnsanlarla neden farklı iletişim kuruyorum?
• Neden bazı derslerde çok başarılı olurken bazılarında zorlanıyorum?
• Hayattan gerçekten ne istiyorum?

Bu soruların ortak noktası şudur:

Hepsi kendini tanımayı gerektirir.

Çünkü doğru tercih, en popüler olanı seçmek değildir.

Doğru tercih; kişiliğinize, ilgi alanlarınıza, değerlerinize, güçlü yönlerinize ve yaşamdan beklentilerinize uygun olanı seçmektir.

Kendini tanımadan yapılan seçimler kısa vadede doğru gibi görünse bile uzun vadede tatminsizlik oluşturabilir.

Bunun sonucunda kişi şu cümleleri kurmaya başlayabilir:

“Aslında bu meslek bana göre değilmiş.”

“Herkes istedi diye seçtim.”

“Ben gerçekten ne istediğimi hiç düşünmemişim.”

İşte bu nedenle kendini tanımak, geleceği planlamanın ilk adımıdır.

Kendini Tanımak Nedir?

Kendini tanımak yalnızca karakter özelliklerini bilmek değildir.

Kendini tanımak;

• düşüncelerini fark etmek,
• duygularını anlamlandırabilmek,
• güçlü yönlerini görebilmek,
• gelişime açık alanlarını kabul edebilmek,
• hangi ortamlarda motive olduğunu bilmek,
• seni harekete geçiren değerleri keşfetmek,
• sınırlarını ve ihtiyaçlarını fark edebilmektir.

Kısacası kendini tanımak;

“Ben nasıl bir insanım?” sorusuna dürüst cevaplar verebilmektir.

Kendinizi Tanımaya Yardımcı Olacak Sorular

Kendinizi tanımak tek seferde tamamlanacak bir süreç değildir.

Bunun yerine düzenli olarak kendinize bazı sorular sormanız farkındalığınızı artırabilir.

Değerlerinizle ilgili sorular

• Hayatta benim için gerçekten önemli olan nedir?
• Başarılı olmak benim için ne ifade ediyor?
• Hangi durumlarda kendimi huzurlu hissediyorum?
• Hangi davranışları asla yapmak istemem?
• İnsanlar beni nasıl biri olarak hatırlasın isterim?

Güçlü yönlerinizi keşfetmek için

• En çok hangi konularda benden yardım istenir?
• Zamanın nasıl geçtiğini unuttuğum aktiviteler neler?
• Küçüklüğümden beri doğal olarak iyi olduğum alanlar hangileri?
• Hangi başarımla gerçekten gurur duyuyorum?
• Zor zamanlarda bana en çok yardımcı olan özelliğim ne?

Gelişime açık yönlerinizi fark etmek için

• En sık hangi konuda zorlanıyorum?
• Hangi durumlarda çabuk vazgeçiyorum?
• Beni en çok strese sokan şey ne?
• Eleştiri aldığım ortak konular neler?
• Değiştirmek istediğim alışkanlıklar hangileri?

Duygularınızı anlamak için

• Bugün beni en çok ne mutlu etti?
• En son ne zaman gerçekten üzüldüm?
• Hangi olaylar beni öfkelendiriyor?
• Kaygılandığım zaman aklımdan hangi düşünceler geçiyor?
• Kendimi en çok nerede güvende hissediyorum?

İlişkileriniz hakkında

• Yanında en rahat olduğum insanlar kimler?
• Bana enerji veren insanlar nasıl kişiler?
• Enerjimi tüketen ilişkilerin ortak özelliği ne?
• Hayır demekte zorlanıyor muyum?
• İnsanların beni yanlış anladığını düşündüğüm durumlar oluyor mu?

Geleceğiniz hakkında

• Beş yıl sonra nasıl bir hayat yaşamak isterim?
• Hangi işi yaparken sabah motive uyanırım?
• Para olmasaydı yine yapmak isteyeceğim şey ne olurdu?
• Hangi becerilerimi geliştirmek beni heyecanlandırıyor?
• Nasıl bir yaşam tarzı bana uygun?

Bu soruların doğru ya da yanlış cevapları yoktur.

Önemli olan dürüst cevaplar verebilmektir.

Güçlü Yönlerimizi Bilmenin Katkıları

Birçok kişi kendini geliştirmek için sürekli eksiklerini kapatmaya çalışır.

Oysa psikoloji alanındaki araştırmalar, güçlü yönlerini kullanan bireylerin daha yüksek motivasyon, daha fazla yaşam doyumu ve daha güçlü psikolojik iyi oluş sergilediğini göstermektedir.

Güçlü yönlerini bilen biri;

• kendine daha çok güvenir,
• zorluklarla daha etkili baş eder,
• hangi alanlarda daha hızlı gelişebileceğini bilir,
• kariyer seçimlerini daha bilinçli yapar,
• başarılarını tesadüf olarak görmez.

Örneğin iletişimi güçlü olan biri insan ilişkilerinin yoğun olduğu mesleklerde daha rahat hissedebilir.

Analitik düşünmesi güçlü olan biri problem çözme gerektiren alanlarda daha başarılı olabilir.

Her güçlü yön doğru ortamda daha görünür hale gelir.

Peki Ya Zayıf Yönlerimizi Bilmek?

Çoğu insan eksiklerini görmekten çekinir.

Çünkü eksiklik görmek, başarısız olmak gibi algılanabilir.

Oysa zayıf yönünü bilmek, kendini eleştirmek değil; kendini yönetmeyi öğrenmektir.

Örneğin;

• Erteleme eğiliminizi biliyorsanız çalışma planınızı buna göre düzenleyebilirsiniz.
• Topluluk önünde konuşurken heyecanlandığınızı biliyorsanız daha fazla pratik yapabilirsiniz.
• Çabuk dikkatiniz dağılıyorsa çalışma ortamınızı buna göre organize edebilirsiniz.

Kör noktalarını bilen insanlar, hayatlarını daha bilinçli yönetebilir.

Sorun, eksiklerin olması değildir.

Sorun, onların farkında olmamaktır.

Kendini Tanıyan İnsan Daha Sağlıklı Kararlar Verir

Kendini tanıyan biri;

Bir mesleği sadece maaşı yüksek olduğu için seçmez.

Bir arkadaşlığı yalnız kalmamak için sürdürmez.

Başkalarının onayına göre yaşamaz.

Çünkü ne istediğini bilir.

Bu da karar verirken dış etkenlerden daha az etkilenmesini sağlar.

Kendini Tanımak Öz Güveni Nasıl Etkiler?

Öz güven, kusursuz olmak değildir.

Gerçek öz güven;

“Güçlü yönlerimi de biliyorum, gelişime açık alanlarımı da biliyorum ve buna rağmen kendimi kabul ediyorum.” diyebilmektir.

Kendini tanımayan biri, küçük bir başarısızlıkta tüm benliğini sorgulayabilir.

Kendini tanıyan biri ise başarısızlığı kişiliğinin bir parçası değil, geliştirebileceği bir deneyim olarak görebilir.

İşte sağlıklı öz güven tam da burada oluşur.

Kendini Tanımak Hayat Boyu Devam Eden Bir Yolculuktur

İnsan sürekli değişir.

Yeni deneyimler kazanır.

Yeni insanlar tanır.

Yeni hedefler belirler.

Bu yüzden kendini tanımak da tek seferlik bir keşif değildir.

Belirli aralıklarla durup kendimize yeniden şu soruyu sormamız gerekir:

“Bugünkü ben, gerçekten nasıl biri?”

Bazen cevabımız değişecektir.

Ve bu çok normaldir.

Çünkü gelişmek, değişebilmeyi de içerir.

Son Söz

Hayatta doğru yolu bulmaya çalışırken çoğu zaman dışarıya bakıyoruz.

En iyi üniversite hangisi?

En çok kazandıran meslek hangisi?

Herkes ne yapıyor?

Oysa bazen yönümüzü bulmak için önce içimize dönmemiz gerekir.

Kendini tanımak; hayatın tüm sorularına cevap vermek değildir.

Ama hangi soruların gerçekten sana ait olduğunu fark etmektir.

Çünkü insan, kendini tanıdıkça seçimleri netleşir.

Seçimleri netleştikçe de kendi hayatının direksiyonuna daha sağlam oturur.

Belki de kendine sorabileceğin en güzel soru şudur:

“Başkalarının benden beklediği kişi olmaya mı çalışıyorum, yoksa gerçekten olmak istediğim kişiye mi dönüşüyorum?”

İşte gerçek keşif tam da bu soruyla başlar.