Yaz tatili boyunca geç saatlerde yatmak, sabahları alarm kurmadan uyanmak, ders programı düşünmeden gün geçirmek ve zamanı daha özgür kullanmak oldukça keyifli olabilir. Ancak eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte bir anda değişen bu düzen, öğrenciler için hem fiziksel hem de zihinsel açıdan zorlayıcı olabilir.

Sabah erken kalkmakta zorlanmak, derslere odaklanamamak, sürekli yorgun hissetmek, okula gitme konusunda isteksizlik yaşamak veya “Bir türlü eski düzenime dönemiyorum.” diye düşünmek yeni eğitim döneminin ilk haftalarında oldukça sık karşılaşılan durumlardır.

Günlük yaşamda meydana gelen bu değişime uyum sağlama sürecine halk arasında “okula dönüş sendromu” denilebilmektedir. Ancak bu durum tek başına bir hastalık ya da psikolojik tanı değildir. Daha çok tatil dönemindeki alışkanlıklardan okul döneminin gerektirdiği düzene geçerken yaşanan geçici uyum güçlüklerini ifade eder.

Peki yeni eğitim dönemine daha kolay nasıl uyum sağlanabilir?

Okula Dönüş Neden Zor Gelebilir?

Bir öğrencinin yaz tatili boyunca oluşturduğu yaşam düzeni, okul dönemindeki düzenden oldukça farklı olabilir.

Tatilde:

• Daha geç saatlerde yatılabilir.
• Sabah daha geç kalkılabilir.
• Ders çalışma zorunluluğu azalabilir.
• Ekran başında geçirilen süre artabilir.
• Günlük planlar daha esnek olabilir.
• Sosyal aktiviteler ve arkadaşlarla geçirilen zaman artabilir.
• Uyku ve beslenme saatleri değişebilir.

Okullar açıldığında ise öğrenciden bir anda erken kalkması, belirli saatlerde derse girmesi, ödevlerini takip etmesi, sınavlara hazırlanması ve akademik hedeflerini sürdürmesi beklenir.

Beynin ve bedenin bu değişime hemen uyum sağlamasını beklemek gerçekçi olmayabilir.

Bu nedenle okulun ilk günlerinde yaşanan zorlanmayı “Ben tembelim.”, “Ders çalışmayı sevmiyorum.” veya “Artık hiçbir şeye yetişemeyeceğim.” şeklinde yorumlamak yerine, bir uyum süreci olarak değerlendirmek daha sağlıklı olabilir.

Okula Dönüş Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Her öğrencide aynı şekilde ortaya çıkmasa da yeni eğitim döneminin başlangıcında bazı öğrenciler şu durumları yaşayabilir:

• Sabahları uyanmakta zorlanma
• Gün içinde yorgunluk
• Ders sırasında dikkat dağınıklığı
• Ders çalışma isteğinde azalma
• Erteleme davranışında artış
• Okula gitmek istememe
• Tatildeki rahat düzene özlem duyma
• Zamanı planlamakta zorlanma
• Uyku saatlerinin düzensizleşmesi
• Akademik sorumluluklar karşısında stres hissetme
• “Bu yıl çok yoğun geçecek.” düşüncesi
• Sınav ve gelecek konusunda kaygı yaşama

Bu belirtilerin kısa süreli olması ve günlük yaşamın yeniden düzenlenmesiyle azalması mümkündür.

Ancak yoğun ve uzun süre devam eden sıkıntılar günlük yaşamı, okul devamlılığını, sosyal ilişkileri veya genel iyi oluşu ciddi şekilde etkiliyorsa yalnızca “okula alışma süreci” olarak değerlendirilmemeli ve bir uzmandan destek alınması düşünülmelidir.

Yeni Rutine Alışmak Neden Zaman Alır?

Rutin, beynin günlük yaşamı daha az zihinsel enerji harcayarak yönetmesine yardımcı olur.

Örneğin bir süre boyunca her gün aynı saatte kalktığınızda, belirli bir saatte ders çalıştığınızda ve akşam belli bir saatte uyuduğunuzda bu davranışlar zamanla daha otomatik hâle gelir.

Ancak tatil döneminde bu düzen bozulduğunda yeni alışkanlıklar oluşur.

Gece geç saatlere kadar uyanık kalmak birkaç hafta boyunca devam ettiyse okul başladığında bir anda erken yatmak kolay olmayabilir.

Aynı şekilde bütün yaz boyunca ders çalışmayan bir öğrencinin ilk günden itibaren saatlerce ders çalışmayı beklemesi de sürdürülebilir olmayabilir.

Bu nedenle yeni eğitim döneminde önemli olan bir anda mükemmel bir düzen kurmak değil, düzeni adım adım oluşturabilmektir.

1. Uyku Düzeninizi Bir Anda Değil, Kademeli Olarak Değiştirin

Yeni eğitim dönemine uyum sağlamanın en önemli noktalarından biri uyku düzenidir.

Yeterli ve düzenli uyku; dikkat, öğrenme, hafıza ve günlük enerji açısından önem taşır.

Tatil boyunca gece geç saatlerde uyumaya alıştıysanız okul döneminde bir anda çok erken yatmaya çalışmak her zaman işe yaramayabilir.

Bunun yerine uyku ve uyanma saatlerinizi kademeli olarak düzenlemeye çalışabilirsiniz.

Örneğin:

Gece 02.00’de uyuyan → 08.00’de uyanan

bir düzeniniz varsa bunu bir gecede tamamen değiştirmek yerine birkaç gün içerisinde daha erken saatlere çekebilirsiniz.

Ayrıca yatmadan önce uzun süre telefon, tablet veya bilgisayar kullanmak yerine daha sakin bir akşam rutini oluşturmak da uykuya geçişi kolaylaştırabilir.

Burada amaç yalnızca “erken yatmak” değildir.

Amaç, bedenin ve zihnin düzenli bir uyku ritmine yeniden alışmasını sağlamaktır.

2. İlk Haftalarda Kendinizden Mükemmellik Beklemeyin

Okulların açıldığı ilk hafta bütün dersleri eksiksiz takip etmek, tüm konuları tekrar etmek, her gün uzun saatler çalışmak ve hiçbir hata yapmamak gibi hedefler belirlemek öğrenciyi daha başlamadan yorabilir.

Yeni eğitim yılının ilk döneminde kendinize şu soruyu sorun:

“Mükemmel bir başlangıç yapmak zorunda mıyım, yoksa sürdürülebilir bir başlangıç mı yapmalıyım?”

Sürdürülebilir bir çalışma sistemi, birkaç gün çok yoğun çalışıp daha sonra tamamen bırakmaktan daha işlevseldir.

Bu nedenle ilk günlerde çalışma sürenizi ve ders yoğunluğunuzu kademeli olarak artırabilirsiniz.

3. Büyük Hedefleri Küçük Görevlere Bölün

“Bu yıl çok başarılı olmalıyım.”

“Bütün eksiklerimi kapatmalıyım.”

“Her gün düzenli çalışmalıyım.”

“Bütün konuları yetiştirmeliyim.”

Bu cümleler hedef belirlemek açısından olumlu görünse de fazla genel olduklarında öğrencinin ne yapacağını bilememesine neden olabilir.

Bunun yerine hedefleri küçük parçalara ayırabilirsiniz.

Örneğin:

“Matematiğimi geliştireceğim.”

yerine:

“Bugün 30 dakika boyunca fonksiyonlarda temel kavramları tekrar edeceğim ve ardından 15 soru çözeceğim.”

demek daha uygulanabilir bir hedef oluşturur.

Çünkü beynimiz belirsiz ve büyük hedefler karşısında erteleme eğilimine girebilir.

Net görevler ise harekete geçmeyi kolaylaştırır.

4. Ders Çalışma Saatinizi Baştan Planlayın

Okul döneminde zamanı yönetmenin en kolay yollarından biri, ders çalışma saatlerini önceden belirlemektir.

“Bugün ders çalışacağım.”

demek yerine:

“Saat 18.00–18.45 arasında matematik çalışacağım.”

demek daha nettir.

Günlük planınızı oluştururken okul, ulaşım, yemek, dinlenme, sosyal yaşam ve uyku için de zaman ayırmayı unutmayın.

İyi bir çalışma programı yalnızca derslerden oluşmaz.

İyi bir program, ders ile yaşam arasındaki dengeyi de içerir.

5. İlk Günlerde Çalışma Süresinden Çok Çalışma Alışkanlığına Odaklanın

Özellikle sınava hazırlanan öğrenciler için “Günde kaç saat çalışmalıyım?” sorusu oldukça önemlidir.

Ancak yalnızca çalışma süresine odaklanmak yanıltıcı olabilir.

Örneğin masada dört saat oturmak, dört saat verimli çalışmak anlamına gelmez.

Bu nedenle başlangıçta kendinize şu soruları sorabilirsiniz:

• Bugün gerçekten ne öğrendim?
• Hangi konuyu tekrar ettim?
• Kaç soru çözdüm?
• Hangi yanlışlarımı analiz ettim?
• Çalışırken dikkatimi en çok ne dağıttı?
• Yarın neyi daha iyi yapabilirim?

Bu sorular çalışma sürenizden çok çalışma kalitenizi değerlendirmenize yardımcı olur.

6. Telefonunuzu Çalışma Sisteminizin Dışında Bırakmayı Deneyin

Okula dönüş döneminde dikkat dağıtıcıların başında telefon gelebilir.

“Bir dakika bakacağım.”

diye başlayan kısa bir telefon molası, sosyal medya akışı nedeniyle beklenenden çok daha uzun sürebilir.

Bu nedenle ders çalışırken telefonunuzu sessize almak, başka bir yere koymak veya bildirimleri kapatmak gibi basit önlemler alabilirsiniz.

Buradaki amaç teknolojiyi tamamen hayatınızdan çıkarmak değildir.

Amaç, teknolojinin dikkat yönetiminizi kontrol etmesini engellemektir.

7. Ders Çalışmaya Başlamakta Zorlanıyorsanız “5 Dakika Kuralını” Deneyin

Bazen sorun ders çalışmanın kendisi değil, başlamaktır.

Masanın başına oturmak, kitabı açmak ve ilk soruyu çözmek zihinsel olarak düşündüğümüzden daha zor gelebilir.

Böyle zamanlarda kendinize:

“Sadece 5 dakika başlayacağım.”

diyebilirsiniz.

Beş dakika boyunca kitabınızı açın, konuya göz atın veya birkaç soru çözün.

Çoğu zaman başlamanın verdiği direnç, çalışmaya başladıktan sonra azalabilir.

Eğer devam etmek istemiyorsanız kısa bir mola verebilirsiniz. Ancak çoğu zaman başlangıç aşamasındaki zorlanmanın düşündüğünüz kadar büyük olmadığını fark edebilirsiniz.

8. Okulun İlk Haftasını Kendinizi Tanımak İçin Kullanın

Yeni eğitim dönemi yalnızca derslerin başladığı dönem değildir.

Aynı zamanda kendiniz hakkında yeni bilgiler edinebileceğiniz bir dönemdir.

Örneğin:

• Sabah mı daha verimli çalışıyorsunuz?
• Akşam mı daha iyi odaklanıyorsunuz?
• Hangi derslerde daha fazla zamana ihtiyacınız var?
• Hangi konularda tekrar yapmanız gerekiyor?
• Telefon kullanımı dikkatinizi ne kadar etkiliyor?
• Hangi çalışma yöntemleri size daha uygun?
• Hangi ortamlarda daha kolay odaklanıyorsunuz?

Bu soruların cevapları, ilerleyen haftalarda daha kişisel bir çalışma sistemi oluşturmanıza yardımcı olabilir.

9. İlk Haftalarda Yaşanan Küçük Aksaklıkları Büyütmeyin

Bir gün planınıza uymadınız.

Bir gün geç uyudunuz.

Bir gün ders çalışamadınız.

Bir denemede beklediğiniz sonucu alamadınız.

Bunların hiçbiri eğitim yılının tamamının kötü geçeceği anlamına gelmez.

Önemli olan tek bir günü değil, genel eğilimi değerlendirmektir.

Bir öğrencinin başarısını belirleyen şey çoğu zaman kusursuz günlerin sayısı değil, aksaklıklardan sonra yeniden başlayabilme becerisidir.

Bu nedenle:

“Bugün olmadı.”

demek yerine:

“Bugün istediğim gibi gitmedi. Yarın tekrar deneyeceğim.”

diyebilmek önemlidir.

10. Sosyal Hayatınızı Tamamen Bırakmayın

Sınava hazırlanmak veya okul başarısını artırmak isteyen öğrenciler bazen sosyal yaşamlarını tamamen ortadan kaldırmaları gerektiğini düşünebilir.

Oysa sürdürülebilir bir eğitim hayatında dinlenme ve sosyal ilişkiler de önemlidir.

Arkadaşlarınızla görüşmek, spor yapmak, yürüyüşe çıkmak, müzik dinlemek, kitap okumak veya ilgi duyduğunuz bir aktiviteye zaman ayırmak zihinsel olarak yenilenmenize yardımcı olabilir.

Buradaki önemli nokta dengeyi kurabilmektir.

Ne bütün günü ders çalışarak geçirmek ne de bütün günü erteleyerek geçirmek sürdürülebilir bir sistem oluşturur.

11. Beslenme ve Hareket Düzeninizi İhmal Etmeyin

Okul döneminde yoğun akademik tempo nedeniyle öğrenciler bazen temel ihtiyaçlarını ikinci plana atabilir.

Düzensiz beslenme, yetersiz hareket ve düzensiz uyku günlük enerjinizi etkileyebilir.

Bu nedenle:

• Düzenli öğünler tüketmeye,
• Gün içinde yeterince su içmeye,
• Uzun süre hareketsiz kalmamaya,
• Gün içerisinde kısa yürüyüşler yapmaya,
• Uyku düzeninizi korumaya

özen gösterebilirsiniz.

Sağlıklı bir çalışma sistemi yalnızca masa başında geçirilen süreyle kurulmaz.

Bedeninizin ihtiyaçlarını dikkate almak da akademik sürecin bir parçasıdır.

12. Kendinizi Başkalarıyla Değil, Kendi Verilerinizle Karşılaştırın

Yeni eğitim döneminin başlamasıyla birlikte çevrenizdeki öğrencilerin ne kadar çalıştığını, kaç soru çözdüğünü veya hangi kaynakları kullandığını daha fazla duymaya başlayabilirsiniz.

“Arkadaşım günde 200 soru çözüyor.”

“Benim netim ondan düşük.”

“O daha çok çalışıyor.”

gibi düşünceler zamanla motivasyonunuzu olumsuz etkileyebilir.

Ancak herkesin başlangıç noktası, eksikleri, çalışma düzeni ve öğrenme hızı farklıdır.

Bu nedenle daha anlamlı olan karşılaştırma şudur:

“Geçen haftaya göre ben neredeyim?”

Örneğin:

Geçen hafta 20 soru çözdüyseniz ve bu hafta 35 soru çözdüyseniz kendi süreciniz açısından önemli bir gelişme vardır.

Kendi verilerinizi takip etmek, başkalarının temposuna göre hareket etmekten daha işlevsel bir yol olabilir.

13. Deneme Sonuçlarını Sadece “Kaç Net Yaptım?” Diye Değerlendirmeyin

Özellikle sınava hazırlanan öğrenciler için yeni dönemde deneme sınavları önemli bir veri kaynağıdır.

Ancak deneme sonucunu yalnızca puan veya net üzerinden değerlendirmek yeterli değildir.

Deneme sonrasında:

• Hangi konularda yanlış yaptım?
• Hangi soruları dikkatsizlik nedeniyle kaçırdım?
• Zaman yönetiminde sorun yaşadım mı?
• Hangi sorularda gereğinden fazla zaman harcadım?
• Bilgi eksikliğim olan konular hangileri?
• Soruyu okuyup anlamakta zorlandığım alanlar var mı?
• Doğru yaptığım ama çözümü konusunda emin olmadığım sorular oldu mu?

gibi sorular sorulmalıdır.

Deneme sınavının gerçek değeri, yalnızca sonucunda değil, sonuçtan elde edilen bilgidedir.

14. “Yeni Yıl, Yeni Ben” Baskısına Kapılmayın

Yeni eğitim yılının başlaması bazen öğrencilerde büyük değişim yapma isteği oluşturabilir.

Yeni bir defter.

Yeni kitaplar.

Yeni çalışma programı.

Yeni hedefler.

Yeni alışkanlıklar.

Bunların hepsi güzel başlangıçlar olabilir. Ancak aynı anda çok fazla alışkanlığı değiştirmeye çalışmak sürdürülebilir olmayabilir.

Bunun yerine kendinize birkaç temel hedef belirleyebilirsiniz.

Örneğin:

1. Uyku düzenimi toparlayacağım.

2. Her gün belirli bir süre ders çalışacağım.

3. Haftalık olarak yanlışlarımı analiz edeceğim.

Bu üç alışkanlığı oturttuktan sonra yeni hedefler eklemek daha kolay olabilir.

Yeni Eğitim Döneminde Kendinize Sorabileceğiniz 7 Soru

Okulun ilk haftalarında kendinizi değerlendirmek için aşağıdaki soruları kullanabilirsiniz:

1. Günlük düzenimde değiştirmem gereken en önemli şey ne?

2. Ders çalışmamı en çok ne engelliyor?

3. Hangi derslerde güçlü olduğumu düşünüyorum?

4. Hangi derslerde daha fazla desteğe veya tekrar yapmaya ihtiyacım var?

5. Zamanımı en çok hangi aktiviteler tüketiyor?

6. Bu yıl ulaşmak istediğim akademik hedef ne?

7. Hedefime ulaşmak için bugün atabileceğim en küçük adım ne?

Son soru özellikle önemlidir.

Çünkü büyük hedefler çoğu zaman küçük günlük davranışların birleşiminden oluşur.

Okula Uyum Sağlamak Bir Süreçtir

Yeni eğitim döneminin ilk günlerinde kendinizi yorgun, isteksiz veya dağınık hissetmeniz her zaman yanlış bir şey yaptığınız anlamına gelmez.

Tatil düzeninden okul düzenine geçmek zaman alabilir.

Önemli olan kendinize karşı sabırlı olurken sorumluluklarınızı da adım adım yeniden düzenlemektir.

Unutmayın:

Yeni bir rutine alışmak, bir gecede gerçekleşmez.

Bir düzen oluşturulur.

Tekrar edilir.

Aksaklıklar yaşanır.

Yeniden başlanır.

Zamanla alışkanlığa dönüşür.

Bu nedenle eğitim yılının ilk haftalarında kendinizden kusursuz olmanızı beklemek yerine, istikrarlı olmaya çalışın.

Bugün küçük bir adım atabilirsiniz.

Yarın o adıma bir yenisini ekleyebilirsiniz.

Bir süre sonra başlangıçta zor gelen şeylerin günlük yaşamınızın doğal bir parçasına dönüştüğünü fark edebilirsiniz.

Sonuç: Yeni Eğitim Yılına Nasıl Başlamalı?

Okula dönüş sürecini yalnızca derslerin yeniden başlaması olarak düşünmeyin.

Bu dönem aynı zamanda kendi çalışma sisteminizi keşfetmeniz, alışkanlıklarınızı gözden geçirmeniz, zamanınızı daha bilinçli kullanmanız ve akademik hedeflerinizi yeniden düzenlemeniz için bir fırsattır.

Kendinize şu üç cümleyi hatırlatabilirsiniz:

“Her şeyi bir anda değiştirmek zorunda değilim.”

“Bir günün kötü geçmesi bütün süreci belirlemez.”

“Önemli olan kusursuz olmak değil, yeniden başlayabilmektir.”

Yeni eğitim döneminde hedefiniz yalnızca daha çok çalışmak değil; daha bilinçli, daha dengeli ve daha sürdürülebilir bir çalışma sistemi oluşturmak olsun.

Çünkü başarılı bir eğitim yılı yalnızca kaç saat ders çalıştığınızla değil, kendinize uygun bir düzeni ne kadar istikrarlı sürdürebildiğinizle de ilgilidir.

Yeni dönem; yeni bir başlangıç yapmak için iyi bir fırsattır. Ancak bu başlangıcın mükemmel olması gerekmez.

Küçük başlayın, düzenli devam edin ve kendi gelişiminizi takip edin.