Hedef Belirlemek Neden Önemlidir? Öğrenciler Gerçekçi Hedef Nasıl Koyabilir?

Bir öğrencinin başarılı olma yolculuğu yalnızca çok çalışmaktan ibaret değildir. Çalışmanın nereye yöneldiği, öğrencinin neyi başarmak istediğini bilmesi ve bu doğrultuda bir yol haritası oluşturması da en az çalışma kadar önemlidir.

Özellikle LGS ve YKS gibi uzun soluklu sınav süreçlerinde öğrencilerin zaman zaman motivasyon kaybetmesi, ne için çalıştığını sorgulaması veya hedeflerinin ulaşılmaz olduğunu düşünmesi oldukça normaldir. Bu noktada doğru belirlenmiş bir hedef, öğrencinin yalnızca ders çalışma sürecini değil, sınava bakış açısını da değiştirebilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Hedef belirlemek ile kendimize baskı oluşturacak kadar yüksek beklentiler koymak aynı şey değildir.

Gerçekçi bir hedef; öğrenciyi korkutan değil harekete geçiren, baskılayan değil yönlendiren ve yalnızca sonuçtan ziyade gelişim sürecini de dikkate alan bir hedef olmalıdır.

Peki hedef belirlemek öğrenciler için neden bu kadar önemlidir? Gerçekçi bir hedef nasıl belirlenir? LGS ve YKS öğrencileri hedeflerini oluştururken nelere dikkat etmelidir?

Hedef Belirlemek Öğrenciye Ne Kazandırır?

Hedef, öğrencinin çalışmaları sırasında nereye ilerlediğini görmesini sağlayan bir pusula görevi görür. Özellikle sınava hazırlık süreci uzun olduğunda, yalnızca “çok çalışacağım” demek çoğu zaman yeterli değildir.

Çünkü “çok çalışmak” ölçülebilir bir hedef değildir.

Bunun yerine öğrencinin;

• Hangi derslerde gelişmek istediğini,
• Hangi konularda eksikleri olduğunu,
• Günlük ve haftalık çalışma düzenini,
• Denemelerde ulaşmak istediği seviyeyi,
• Uzun vadede hangi okul veya bölümü istediğini

belirlemesi süreci daha anlamlı hale getirir.

Hedef belirleyen öğrenci, yaptığı çalışmanın sonucunu daha kolay değerlendirebilir. Böylece “Bugün ne kadar çalıştım?” sorusunun yanında “Bugünkü çalışmam beni hedefime ne kadar yaklaştırdı?” sorusunu da sormaya başlar.

Hedef, Motivasyonu Destekler

Sınava hazırlık sürecinde motivasyon her gün aynı seviyede olmayabilir. Bazı günler öğrenci çok istekli olabilirken bazı günlerde ders çalışmak daha zor gelebilir.

Bu nedenle yalnızca motivasyona güvenerek çalışmak yerine bir hedef doğrultusunda sistem oluşturmak önemlidir.

Örneğin bir öğrencinin “YKS’de başarılı olmak istiyorum” demesi oldukça genel bir ifadedir.

Bunun yerine:

“TYT matematikte şu anki seviyemi yükseltmek ve düzenli deneme analizleriyle netlerimi belirli bir seviyeye taşımak istiyorum.”

gibi daha somut bir hedef belirlemek, öğrencinin ne yapması gerektiğini görmesini kolaylaştırır.

Hedef netleştikçe yapılacaklar da daha görünür hale gelir.

Hedef Belirlemek Neden Bazen Öğrenciler İçin Zorlaşır?

Bazı öğrenciler hedef belirlemekte zorlanabilir. Bunun birçok nedeni vardır.

Örneğin öğrenci;

• Başarısız olmaktan korkabilir.
• Ailesinin beklentileriyle kendi istekleri arasında kalabilir.
• Arkadaşlarının hedefleriyle kendisini kıyaslayabilir.
• Hangi mesleği veya bölümü istediğini henüz bilmiyor olabilir.
• Geçmişte yaşadığı başarısızlıklar nedeniyle kendisine güvenmeyebilir.
• Hedefini çok yüksek belirleyerek daha başlamadan baskı hissedebilir.
• Hedef belirlemenin yalnızca “iyi bir üniversite kazanmak” anlamına geldiğini düşünebilir.

Özellikle ergenlik dönemindeki öğrenciler için gelecekle ilgili karar vermek her zaman kolay değildir. Bu nedenle öğrenciden çok erken yaşta hayatının bütününü kesin olarak planlamasını beklemek yerine, kendini tanımasına ve seçeneklerini keşfetmesine fırsat vermek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Gerçekçi Hedef Nedir?

Gerçekçi hedef, öğrencinin mevcut durumunu dikkate alarak ulaşabileceği ve gerektiğinde geliştirilebilecek hedeftir.

Gerçekçi bir hedef belirlerken yalnızca öğrencinin istediği noktaya değil, şu an bulunduğu noktaya da bakmak gerekir.

Örneğin bir öğrencinin denemelerdeki mevcut performansı ile hedeflediği performans arasında büyük bir fark varsa, doğrudan nihai sonuca odaklanmak öğrencide baskı oluşturabilir.

Bunun yerine hedefi aşamalara ayırmak daha doğru olabilir.

Örneğin:

Uzun vadeli hedef: İstediği liseye veya üniversite bölümüne yerleşmek.

Orta vadeli hedef: Belirli bir süre içerisinde deneme performansını istikrarlı biçimde yükseltmek.

Kısa vadeli hedef: Bu hafta belirli konuları tamamlamak, soru çözmek ve yanlışları analiz etmek.

Böylece büyük hedef daha küçük ve yönetilebilir adımlara ayrılır.

Hedef Belirlerken Öğrenci Önce Kendini Tanımalı

Gerçekçi bir hedef belirlemenin ilk adımı öğrencinin mevcut durumunu doğru değerlendirmesidir.

Öğrenci kendisine şu soruları sorabilir:

• Şu anda hangi noktadayım?
• Hangi derslerde daha başarılıyım?
• Hangi derslerde zorlanıyorum?
• Hangi konularda eksiğim var?
• Gün içerisinde ne kadar verimli çalışabiliyorum?
• Dikkatimi ne kadar süre sürdürebiliyorum?
• Çalışma düzenimde hangi problemler var?
• Denemelerde en çok hangi tür hataları yapıyorum?
• Hedefime ulaşmak için hangi alışkanlıklarımı değiştirmem gerekiyor?

Bu soruların amacı öğrenciyi eleştirmek değil, mevcut durumun fotoğrafını çekmektir.

Çünkü doğru bir yol haritası oluşturabilmek için öncelikle nerede olduğumuzu bilmemiz gerekir.

Hedef Belirlerken Sadece Sonuca Odaklanmayın

Öğrencilerin hedefleri çoğu zaman yalnızca sonuç üzerinden şekillenebilir.

“İyi bir lise kazanacağım.”

“İyi bir üniversiteye gireceğim.”

“Şu bölümü kazanacağım.”

Bu hedeflerin hepsi değerli olabilir. Ancak öğrencinin kontrolünde olmayan bazı faktörler olduğu da unutulmamalıdır.

Sınavın zorluk düzeyi, diğer öğrencilerin performansı, kontenjanlar ve sınav günü yaşanabilecek koşullar gibi değişkenler öğrencinin doğrudan kontrolünde değildir.

Buna karşılık öğrencinin;

• Düzenli çalışması,
• Konu eksiklerini belirlemesi,
• Soru çözmesi,
• Deneme sınavlarına katılması,
• Deneme analizlerini yapması,
• Yanlışlarından öğrenmesi,
• Zaman yönetimini geliştirmesi

kendi kontrolündedir.

Bu nedenle öğrencilerin sonuç hedeflerinin yanında süreç hedefleri de oluşturması önemlidir.

Sonuç Hedefi ve Süreç Hedefi Arasındaki Fark

Sonuç hedefi, ulaşılmak istenen noktayı ifade eder.

Örneğin:

“YKS sonucunda istediğim bölümü kazanmak.”

Süreç hedefi ise öğrencinin bu sonuca ulaşmak için yapacağı çalışmaları ifade eder.

Örneğin:

“Her hafta belirlediğim çalışma programını uygulamak, düzenli deneme çözmek ve yanlışlarımı analiz etmek.”

Sonuç hedefi öğrencinin yönünü belirlerken süreç hedefleri o yolda ilerlemesini sağlar.

Bu nedenle öğrencilerin yalnızca “Ne istiyorum?” sorusuna değil, “Bunun için ne yapacağım?” sorusuna da cevap vermesi gerekir.

Büyük Hedefleri Küçük Adımlara Bölmek

Bir hedef ne kadar büyük görünürse, öğrencinin gözünde o kadar zorlayıcı hale gelebilir.

Örneğin “TYT’yi bitirmek” oldukça büyük bir hedef olabilir.

Bunu;

• Bu hafta belirli matematik konularını tamamlamak,
• Her gün belirli sayıda soru çözmek,
• Haftada bir TYT denemesi yapmak,
• Deneme sonrasında yanlışları sınıflandırmak,
• Eksik konular için tekrar yapmak

gibi daha küçük hedeflere ayırmak öğrencinin süreci yönetmesini kolaylaştırır.

Küçük hedeflerin tamamlanması öğrencinin ilerleme duygusunu güçlendirir.

Bu da “Ben yapamıyorum.” düşüncesinin yerine “Adım adım ilerliyorum.” düşüncesinin gelişmesine yardımcı olabilir.

Hedefler Ölçülebilir Olmalı

“Matematikte daha iyi olacağım.” iyi niyetli bir hedef olsa da ölçülebilir değildir.

Bunun yerine:

“Önümüzdeki dört hafta boyunca haftada üç gün matematik çalışacağım ve her hafta çözdüğüm soruları analiz edeceğim.”

gibi bir hedef daha takip edilebilir.

Öğrenci hedefinin gerçekleşip gerçekleşmediğini kolayca görebilmelidir.

Bu nedenle hedef belirlerken şu sorular sorulabilir:

Ne yapacağım?

Ne kadar yapacağım?

Ne zamana kadar yapacağım?

Sonucumu nasıl takip edeceğim?

Bu sorular hedefi daha somut hale getirir.

Hedefler Esnek Olmalı

Gerçekçi hedef belirlemek, hedefi bir kez yazıp değiştirmemek anlamına gelmez.

Sınava hazırlık sürecinde öğrencinin performansı değişebilir. Bir konu beklenenden uzun sürebilir, çalışma düzeninde aksaklıklar yaşanabilir veya öğrencinin hedefleri zaman içerisinde değişebilir.

Bu nedenle hedefler gerektiğinde güncellenebilir.

Örneğin öğrenci başlangıçta belirlediği çalışma temposunun kendisi için fazla olduğunu fark edebilir. Bu durumda hedefi tamamen bırakmak yerine daha uygulanabilir bir düzeye çekebilir.

Burada önemli olan hedefi küçültmek değil, hedefe ulaşılabilir bir yol oluşturmaktır.

Öğrenciler Kendilerini Başkalarıyla Kıyaslamamalı

Hedef belirleme sürecinin en büyük problemlerinden biri kıyaslamadır.

Bir öğrencinin arkadaşının denemede 100 net yapması, başka bir öğrencinin çok daha uzun süre çalışması veya sosyal medyada başka öğrencilerin başarı hikâyelerini paylaşması, kişinin kendi yolunu değersiz görmesine neden olabilir.

Oysa her öğrencinin;

• Başlangıç seviyesi,
• Öğrenme hızı,
• Çalışma koşulları,
• Güçlü ve zayıf yönleri,
• Dikkat ve motivasyon düzeyi,
• Akademik geçmişi

farklıdır.

Bu nedenle en sağlıklı kıyas, öğrencinin dünkü hali ile bugünkü hali arasındaki kıyastır.

“Arkadaşım benden daha başarılı.” yerine:

“Ben geçen ay neredeydim, bugün neredeyim?”

sorusuna odaklanmak daha işlevseldir.

Deneme Sınavları Hedef Belirlemede Önemli Bir Rehberdir

Özellikle LGS ve YKS hazırlığında deneme sınavları öğrencinin mevcut durumunu görmesine yardımcı olur.

Ancak deneme sınavlarının amacı yalnızca puan veya net görmek değildir.

Bir deneme sonrasında öğrencinin;

• Hangi konularda hata yaptığı,
• Hataların bilgi eksikliğinden mi dikkatsizlikten mi kaynaklandığı,
• Zamanı doğru kullanıp kullanamadığı,
• Hangi derslerde performansının düştüğü,
• Hangi soru tiplerinde zorlandığı

incelenmelidir.

Düzenli deneme analizi sayesinde hedefler de daha gerçekçi hale gelir.

Örneğin öğrenci “Daha çok çalışmalıyım.” demek yerine “Problemler konusunda eksiklerimi tamamlamalıyım.” diyebilir.

Bu, hedefi doğrudan eyleme dönüştürür.

Ailelerin Hedef Belirleme Sürecindeki Rolü Nedir?

Öğrencinin hedef belirleme sürecinde ailelerin yaklaşımı oldukça önemlidir.

Ailelerin iyi niyetle kurduğu bazı cümleler öğrencinin üzerinde baskı oluşturabilir.

“Bu puanı almak zorundasın.”

“Kuzenin şu okulu kazandı, sen de kazanmalısın.”

“Bu kadar çalışmayla nasıl başarılı olacaksın?”

gibi ifadeler öğrencinin hedefini sahiplenmesini zorlaştırabilir.

Bunun yerine aileler;

“Sen ne istiyorsun?”

“Şu anda hangi noktadasın?”

“Sana bu süreçte nasıl destek olabiliriz?”

“Birlikte nasıl daha iyi bir çalışma düzeni oluşturabiliriz?”

gibi sorularla öğrencinin sürece aktif olarak katılmasını sağlayabilir.

Hedef öğrencinin hayatıyla ilgili olduğu için, hedefin oluşturulmasında öğrencinin söz sahibi olması önemlidir.

LGS Öğrencileri İçin Hedef Belirleme

LGS öğrencileri için hedef belirlerken yalnızca okulun puanına veya yüzdelik dilimine odaklanmak yerine öğrencinin akademik durumunun bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Öğrenci öncelikle mevcut deneme sonuçlarını incelemeli ve ders bazında güçlü ve gelişime açık alanlarını belirlemelidir.

Ardından:

• Ders bazında hedefler,
• Haftalık çalışma hedefleri,
• Konu tamamlama hedefleri,
• Soru çözme hedefleri,
• Deneme performansı hedefleri

oluşturulabilir.

Özellikle LGS’de hedef okul belirlemek önemli olsa da öğrencinin bütün motivasyonunu tek bir okula bağlamak yerine süreç boyunca gelişimine odaklanması daha sağlıklı olacaktır.

YKS Öğrencileri İçin Hedef Belirleme

YKS öğrencilerinin hedef belirleme süreci ise biraz daha kapsamlıdır.

Çünkü YKS’de öğrencinin yalnızca sınav başarısı değil, üniversite ve bölüm tercihi de gündeme gelir.

Öğrencinin;

• İlgi alanlarını,
• Güçlü yönlerini,
• Akademik performansını,
• İstediği bölümleri,
• Bölümlerin iş olanaklarını,
• Üniversitelerin eğitim koşullarını,
• Kendi beklenti ve önceliklerini

araştırması önemlidir.

Ancak hedef belirleme sürecinde “tek bir bölüm” veya “tek bir üniversite” üzerinden ilerlemek yerine alternatifler oluşturmak daha sağlıklı olabilir.

Öğrenci için A, B ve C seçeneklerinin bulunması, sürecin daha esnek yönetilmesini sağlayabilir.

Hedef Belirlemek Kadar Hedefi Takip Etmek de Önemlidir

Bir hedef yazıldıktan sonra sürecin tamamlandığı düşünülmemelidir.

Hedefler belirli aralıklarla değerlendirilmelidir.

Örneğin haftanın sonunda öğrenci kendisine şu soruları sorabilir:

• Bu hafta neyi başardım?
• Hangi hedeflerimi tamamladım?
• Nerede zorlandım?
• Neden zorlandım?
• Gelecek hafta neyi değiştirmeliyim?
• Hangi konuda desteğe ihtiyacım var?

Bu değerlendirme öğrencinin kendi çalışma sistemini tanımasına yardımcı olur.

Başarılı bir sınav hazırlığı yalnızca çok çalışmakla değil, çalışmanın sonuçlarını analiz edip gerektiğinde yöntemi değiştirmekle mümkündür.

Mükemmel Olmak Değil, İlerlemek Önemlidir

Sınava hazırlık sürecinde öğrencilerin zaman zaman programlarını aksatmaları, istedikleri netlere ulaşamamaları veya bazı haftaları verimsiz geçirmeleri mümkündür.

Böyle bir durumda “Her şey bozuldu.” düşüncesine kapılmak yerine yeniden başlamak önemlidir.

Bir günün verimsiz geçmesi bütün sürecin başarısız olduğu anlamına gelmez.

Bir denemede düşük net yapmak öğrencinin başarısız olduğunu göstermez.

Bir konuyu birkaç kez çalışmak zorunda kalmak öğrencinin yetersiz olduğu anlamına gelmez.

Önemli olan öğrencinin süreç içerisinde gelişmeye devam etmesidir.

Alfa Genç Kurs ile Hedefe Giden Süreç Daha Sistemli Hale Gelebilir

Hedef belirlemek öğrencinin kendi başına yapabileceği bir süreç olsa da özellikle LGS ve YKS gibi yoğun sınav dönemlerinde profesyonel rehberlik öğrencinin yol haritasını daha sistemli hale getirebilir.

Alfa Genç Kurs öğrencilerin akademik süreçlerini yalnızca ders anlatımı üzerinden değil; çalışma planı, deneme takibi, analiz ve rehberlik desteği gibi farklı alanlarla birlikte değerlendirmeyi amaçlar.

Düzenli deneme sınavları öğrencinin mevcut seviyesini görmesine yardımcı olurken, deneme analizleri hangi alanlarda gelişim gerektiğinin belirlenmesini kolaylaştırır.

Öğrencinin hedefi belirlendikten sonra asıl önemli olan, bu hedefe ulaşmak için uygulanabilir bir sistem oluşturmaktır.

Bu süreçte öğrencinin:

• Mevcut akademik seviyesinin belirlenmesi,
• Eksiklerinin tespit edilmesi,
• Uygulanabilir çalışma programı oluşturması,
• Deneme sonuçlarının düzenli takip edilmesi,
• Hatalarının analiz edilmesi,
• Hedeflerinin gerektiğinde güncellenmesi

başarı yolculuğunu daha planlı hale getirebilir.

Sonuç: Hedef Bir Baskı Değil, Yol Haritasıdır

Hedef belirlemek öğrencinin kendisine “Mutlaka şu sonucu almalıyım.” baskısını kurması anlamına gelmez.

Tam tersine doğru belirlenmiş bir hedef, öğrencinin belirsizlik içerisinde kaybolmasını engelleyen bir yol haritasıdır.

İyi bir hedef;

gerçekçi, ölçülebilir, takip edilebilir ve gerektiğinde geliştirilebilir olmalıdır.

Öğrenciler hedeflerini belirlerken öncelikle nerede olduklarını görmeli, ardından ulaşmak istedikleri noktayı belirlemeli ve bu iki nokta arasındaki yolu küçük adımlara ayırmalıdır.

LGS veya YKS hazırlığında başarı yalnızca hedefin büyüklüğüyle değil, o hedefe her gün atılan küçük ve istikrarlı adımlarla şekillenir.

Bu nedenle öğrencilerin kendilerine şu soruyu sormaları önemlidir:

“Hedefime bugün bir adım daha yaklaşmak için ne yapabilirim?”

Çünkü büyük başarılar çoğu zaman tek bir büyük hamleyle değil, doğru yönde atılan çok sayıda küçük adımla oluşur.